© LiSAR

Maandag 15 November ’99 rond 11:00 uur gaat de telefoon, nadat ik opneem spreek ik met Esther van Neerbos van het Veterinair Reddingshonden Team. Kort vraagt ze mij of ik mee wil naar Duzce in Turkije omdat daar nogmaals een aardbeving heeft plaatsgevonden. Direct moet ik een beslissing nemen en zeg ja als ik met mijn werkgever af kan spreken dat ik vrijaf kan krijgen. Ik beloof haar binnen enkelen minuten terug te bellen. Mijn chef gaat akkoord en zal voor vervangend personeel zorgen. Snel bel ik Esther terug en zeg haar dat ik mee kan. Zij vertelt me dat de deadline voor toestemming verlegd is naar 12:00 uur, als we het dan niet geregeld hebben gaan we niet meer. Hierop vertel ik mijn vrouw dat de mogelijkheid bestaat dat ik naar Turkije ga. Een beetje overdonderd kijkt ze me aan, maar vind ook dat ik moet gaan. Je weet dat je elk moment een telefoontje kunt krijgen, maar het komt toch altijd onverwachts.

Anderhalf uur ijsbeer ik door de huiskamer, nerveus en niet wetend wat er precies komen gaat. Shirley en Leroy komen uit school en voorzichtig vertel ik het aan ze. Shirley breekt in tranen uit, want ze maakt zich zorgen dat er iets met me gebeurt. Natuurlijk heb ik haar in het verleden al verteld dat zo’n moment van oproepen kan gaan gebeuren. Toch is altijd het moment dat het gebeurt, zeker voor kinderen, beangstigend. Ik controleer in mijn computer de checklijst van de spullen die ik nodig heb en vul de ontbrekende spullen in mijn plunjebaal aan.

De telefoon gaat, Anne Moreu van het VRT doet de mededeling dat het vliegtuig om 16:00 uur vanaf schiphol vertrekt. Op de klok kijkend zie ik dat het al 12:20 uur is, ik vertel haar dat ik er zal zijn, al wordt de tijd erg krap. Met mijn hond Max, alleen de noodzakelijke bepakking en de benodigde papieren verlaat ik mijn huis op weg naar schiphol. Op de autosnelweg denk ik nog maar aan een ding "als er nu maar niet afgebeld wordt". Iedere kilometer die ik dichterbij Schiphol kom is er een. Na 2 ½ uur kom ik bij de vertrekhal van Schiphol aan, de contactpersonen van het VRT staan al klaar om mij te helpen met uitladen. Mijn autosleutels kan ik afgeven, zij zorgen ervoor dat mijn auto geparkeerd wordt in Badhoevedorp. Bij het inchecken krijg ik van het VRT professionele kleding en een helm zodat we uniform gekleed gaan. Mijn eigen kleding en helm haal ik weer uit mijn plunjezak en deze worden terug in de auto gelegd.
Nu gaat het allemaal heel snel, we krijgen overal voorrang en voor ik het weet zit ik in het vliegtuig van Turkish Airways. In het vliegtuig heb ik drie stoelen ter beschikking, geen overvloedige luxe met mijn hond Max, een kruising Hollandse Herder x Mechelse herder. Bij het opstijgen kijkt Max gefixeerd door het raam, zijn staart kwispelt en zijn oren bewegen. Schijnbaar geniet hij ervan. Vol energie die hij nu niet kwijt kan maan ik hem om rustig te blijven, wat me enige moeite kost. Uiteindelijk berust hij erin en gaat liggen. Na de landing wordt onze bepakking uitgeladen.
We scheiden ons niet van onze uitrusting en kijken zelf na of alles er nog is. Vervolgens worden we met de bus naar een speciale hal gebracht. Hier drinken we snel een kop koffie. De bus naar het rampgebied rond de stad Duzce staat klaar en snel stappen we in.

Op de snelweg zie ik aan weerszijden Istanbul, omdat het inmiddels donker is geworden zie ik alleen de verlichting en de neonreclames. Het ziet er uit als een normale westerse stad en bovendien hoor ik dat er miljoenen mensen wonen. Steden zie ik voorbij trekken, maar ik kan niets herkennen. Het eerste tentenkamp dient zich aan. Deze zijn door hulporganisaties na de eerste aardbeving opgezet. Hoewel de bus met een snelheid van 80 kilometer per uur rijdt, lijkt het net of we heel langzaam gaan. Na enkele uren zie ik eindelijk het bord Duzce staan. Links en rechts tankstations en supermarkten en veel mensen die de allerdaagse dag nagaan, alles lijkt heel gewoon. Langs de weg zie ik kleine bergjes puin liggen. In de huizen erachter brandt geen licht meer, ze zijn schijnbaar onbewoond. Onder een provisorisch afdak van plastiek staat een turkse vrouw met drie kinderen zich te warmen aan een olievat waarin vuur gemaakt is.

We rijden een stadsdeel van Duzce in. De eerste straat van Duzce, nog steeds huizen die leegstaan. We rijden een steeg in en draaien een bocht om. De ravage is groter dan dat ik in mijn dromen heb kunnen vermoeden. Iets wat eens een gebouw was, is in elkaar geklapt. Beton op beton, muur op muur met enkele centimeters ruimte opgevuld met puin, daartussen ligt de hele huisraad. We vervolgen onze weg naar 't crisis centrum om te informeren waar we ons kamp kunnen opslaan.
Na een korte briefing kwam er een kleinere bus om ons te vervoeren naar dit basiskamp. Aangekomen "in het holst van de nacht" bouwen we onze vaste post op. Via het crisiscentrum wordt getracht een inzet te krijgen. Dit bleek op het moment niet mogelijk wegens de duisternis en we besluiten maar om enkele uurtjes te gaan slapen. Bij het krieken van de dag, net als we onze spullen paraat hebben, komt er van de Turkse autoriteiten een verzoek tot aktie.
Honderd meter bij ons vandaan moet een "appartementencomplex" doorzocht worden. Snel lopen we met alle honden en teams naar het gebouw. We zien dat de achtergevel op een helling van 45 graden staat. Alleen de vloerzijden zitten nog vast aan deze achtergevel, maar ook deze liggen op 45 graden. Van de voorgevel is niets meer te bespeuren. Deze is op de een of andere manier naar binnen gevallen. Ook van de tussenmuren is niets meer te zien. Het hele gebouw heeft bestaan uit 6 etages. Kan hier nog iemand levend uitkomen? Na inspectie van het gebouw zet Esther van Neerbos, tegelijk met Leida van de Brink, haar hond in. Nadat de randen afgezocht zijn, kan de hond alleen met hulp van de geleider naar boven getrokken worden op het 45 graden hellend dakdeel. Daardoor wordt het zoekgebied zeer gevaarlijk.
Al snel wijzen beiden hond aan dat ze geur van een dood persoon hebben, op de linker bovenkant. Hierna zet ik mijn hond in. Eerst zoeken we samen de puinrand af. Onverschrokken probeert Max op eigen kracht naar boven te klimmen. Ik zelf kan me nog net vasthouden aan een opstaand muurtje dat dwars over de lengte van het gebouw loopt. Doordat het is gaan regenen is het beton waarop Max loopt spekglad geworden. Bijna boven gekomen glijdt hij naar beneden en ik kan hem nog net bij zijn nekvel pakken en hijs hem naar boven.
Als een volleerd koorddanser snuffelt Max over de puinhopen die 15 meter hoog zijn, en steekt in ieder gaatje zijn neus. Op de plaats waar de honden van Esther en Leida hebben verwezen, verwijst Max ook. Door het bergingspersoneel van Fairefax County Fire Department laat ik het bankstel verwijderen waar Max aan het verwijzen was. Opnieuw krijg ik een verwijzing, wat betekent dat een eventueel slachtoffer, gezien de omstandigheden, alleen onderaan kan liggen en het kan nog uren duren voordat we een stap verder zijn. De Amerikanen laten een hoogwerker komen.

Vervolgens worden op het schuine betonnen dak, met pneumatische hamers twee gaten gemaakt. Door deze gaten wordt een ketting geschoven met een lus eraan, deze ketting wordt door de Amerikanen aan de hoogwerker bevestigd. Vervolgens wordt het beton doorgedrild en het betonijzer doorgeslepen. De eerste laag wordt omhoog getild en opzij gelegd. Zo worden alle lagen een voor een opzij getild, totdat ze uiteindelijk bij het slachtoffer komen.

Ondertussen benaderde de UN onze coördinatoren Anne en Frans om assistentie te komen verlenen bij een ingestort warenhuis. Hieronder zouden zich nog ongeveer 20 mensen bevinden. Onder begeleiding van de Turkse politie en enkele militaire lopen we door de straten van Duzce. Alle verschrikkingen die we zien, worden wel waargenomen maar ik denk dat iedereen die snel wegstopt. Bijna alle huizen in deze regio zijn ingestort, de enkele huizen die nog overeind staan barsten uit hun voegen.

Aangekomen wordt een en ander snel duidelijk. Een soort winkelcentrum van ongeveer 100 meter lang en 60 meter breed. Snel inventariseren we het gebouw, 6 etages moeten het zijn geweest.
Het betonnen dak dat nog geheel intact is, is ongeveer 1 meter dik, met daaronder een samengeperst warenhuis, niet meer als zodanig herkenbaar, alles is zo onwerkelijk. Daaronder komen de vloeren, deze zijn ongeveer 1 meter dik en zo ging het zes lagen door. Het Oostenrijks leger is hier met een shovel, betonkraker en honden aan het werk. Bij de officier melden we ons met 8 honden inzet bereid. Op het moment dat de breekwerkzaamheden even zijn stilgelegd krijgen onze honden de kans om eventuele slachtoffers te lokaliseren.
We zoeken tegelijkertijd met 2 honden op de bovenverdieping en 2 honden op de beneden verdieping. De middelste lagen zijn absoluut onbereikbaar. Het zoekwerk wordt extreem bemoeilijkt door kluwen betonijzer en verwrongen staal, desondanks werken de honden zich er perfect doorheen. De bovenste 2 etages zijn op zo'n 12 meter hoogte en alleen aan de linker zijde van het gebouw zijn enkele kleine holle ruimtes. De honden van Liesbeth Meijs, Esther van Neerbos en mijn eigen hond werken zich naar binnen. Vaak zijn ze uit zicht en we hopen dat ze ons een verwijzing geven, of dat ze spoedig hun weg terug kunnen vinden. Op de beneden verdieping zoeken Judith van de Wiel, Jaap Oosterhoff en Vicky Geurts met hun honden. Hier is binnendringen onmogelijk omdat alles uit massieve lagen bestaat. Nadat iedereen zijn hond ingezet heeft en we geen van allen een verwijzing krijgen, wordt het graafwerk voortgezet. De shovel vreet zich moeizaam een weg door het beton en opnieuw worden de honden ingezet. Dit herhaalt zich vele malen.

In de namiddag benadert de Turkse brandweer ons om een huis te doorzoeken dat al eerder onderzocht is door een ander buitenlands hondenteam. Kort ervoor heeft men hier een kinderlichaampje geborgen maar de moeder moet er ook nog zijn. De honden van Judith van de Wiel en Esther van Neerbos geven een teken van geur. Nadat 2 lagen verwijdert zijn geven alle honden een verwijzing. Helaas is het een dood verwijzing maar ondanks dit soort verwijzingen hoopt iedereen dat ze toch nog leeft. Voorzichtig kruip ik met Max door de gang waar het kind uitgegraven is om hier een verwijzing te krijgen en om een betere graafhoek te krijgen maar dit lukt niet en ik verlaat de puinberg. De machines komen en beginnen van bovenaf voorzichtig met de berging.

Aggregaten en lampen worden opgesteld, het geronk van machines is door de hele stad hoorbaar. Ondertussen is het middernacht geworden en we besluiten dat de helft van het team bij de berging blijft en dat de andere naar het basiskamp terug gaan om eten en een kampvuur te maken, want we zijn met z'n alle erg verkleumd en hebben honger. Het heeft dan al de hele dag geregend.

De Turkse brandweer begint met de berging. De teamleden die nog aan het werk zijn en afgelost moeten worden willen niet naar het kamp terug, ze zijn nu erg dichtbij het slachtoffer. Om in de juiste richting te kunnen blijven graven worden de honden geregeld opgezet en wordt de geurstroom gecontroleerd.

Uiteindelijk wordt haar arm als eerste zichtbaar en voorzichtig wordt de rest van de muur verwijderd. Er komt een onbeschrijfelijke geur vrij, iedereen is muisstil. Enkele teamleden, werkzaam bij de brandweer in Nederland, helpen met de berging.

We gaan terug naar het warenhuis en zetten na inspectie de honden in. Eindelijk verwijzen de honden ook hier. Op aanwijzingen baant de graafmachine zich een weg naar binnen in de richting van de geurstroom.
We komen een drogisterij tegen, een penetrante geur van ether bezoedelt de hele omgeving. Verder worden er nog een slagerij en bakkerij uitgegraven. We zetten de honden opnieuw in en krijgen drie lichte verwijzingen. De Oostenrijkers zetten luisterapparatuur in. De lange staven worden op strategische punten geplaatst en na 3 check's denken ze iets te horen maar men kan het niet thuisbrengen.
Zachtjes ren ik naar de achterkant van het warenhuis, hier ronken de aggregaten. Ik vraag of zij hun werkzaamheden enige minuten stil kunnen leggen. De stad zwijgt en het is er beangstigend stil. Snel ren ik terug om de commandant te vertellen dat hij door kan gaan met de luisteroperatie. Iedereen houdt zijn adem in, weer 3 check's het wachten lijkt uren te duren de spanning is van ieders gezicht af te lezen.
De commandant doet verslag: 1^ste check iets waargenomen 2^de check niet meer.

Rene Linssen