door: Liesbeth Meijs
© LiSAR
SPOEDEISENDE OOGBESCHADIGINGEN
Zoals eerder al geconstateerd is het puinzoeken een zeer veeleisend onderdeel
van het reddingshondenwerk. Een hond kan hierbij allerlei blessures oplopen. In dit item
wordt ingegaan op een aantal beschadigingen in en om de ogen die tijdens het werken op
puin kunnen ontstaan. In sommige gevallen kan door snel en doeltreffend reageren een
blijvende blindheid van het beschadigde oog voorkomen worden.
Normaal oog
Het normale oog bestaat uit een ingenieus samenstelsel van onderdelen dat ervoor
zorgt dat licht wordt opgevangen en doorgegeven naar de hersenen. Daar worden de prikkels
vertaald in beelden.
Aan de buitenzijde van het oog vinden we onder andere: de oogleden, het
oogslijmvlies (conjunctiva), de harde oogrok (sclera; dit is het wit van het oog) en het
hoornvlies (cornea). Belangrijke strukturen aan de binnenkant van het oog zijn de lens, de
pupil, de iris (regenboogvlies), het netvlies en de oogzenuw.
Vallend puin
Vallende stenen kunnen de jukboog indrukken waardoor de oogbol naar voren uit de
oogkas wordt gedrukt: Oogbol-luxatie. Dit is een ernstige en zeer spoedeisende situatie!
Er kan namelijk snel veel zwelling ontstaan waardoor het oog binnen enkele minuten tot
uren onherstelbaar blind wordt. Er moet dan ook direct gereageerd worden. Trek de oogleden
over de oogbol en druk het oog voorzichtig terug. Lukt dit niet bescherm het oog dan met
wat slaolie of oogzalf en ga naar een dierenarts. Deze zal door middel van een sneetje in
de ooghoek meer ruimte maken zodat het oog teruggeplaatst kan worden. Voor de zekerheid
worden de oogleden daarna tijdelijk tegen elkaar aangehecht. De hond wordt nog ca 10 dagen
met medicijnen tegen de zwelling, pijn en ontsteking nabehandeld.
Vallende stenen die de hond schuin van voren raken kunnen een zogenaamde
"oogschudding" veroorzaken. De drukgolf die op deze manier onstaat kan
strukturen zoals de lens, het netvlies en de oogzenuw beschadigen. Als een hond na een
dergelijk ongeluk problemen lijkt te hebben met het gezichtsvermogen moet er een
uitgebreid oog-onderzoek gedaan worden. Op het moment zelf kun je echter weinig doen.
Door vallende stenen kan er een breuk in de oogkas onstaan. Meestal zijn de 2
breukstukken niet erg verplaats ten opzichte van elkaar zodat behalve rust en zacht
voedsel geen speciale behandeling nodig is. Bij uitzondering is het toch nodig dat de
breukgedeeltes operatief met een plaat aan elkaar vastgemaakt worden.
Door vallend puin kunnen er bloedingen onstaan in het oogslijmvlies, de sclera
en zelfs in de voorste oogkamer. Het toedienen van adrenaline oogdruppeltjes kan een acute
bloeding soms stoppen. Meestal constateer je de bloeding echter pas als deze al gestopt
is. Hoewel een dergelijk rood oog er dramatisch uitziet wordt het bloed binnen 5-10 dagen
geresorbeerd. Het oog fuctioneert daarna weer normaal.
Door vallend puin kan het oog zo getroffen worden dat er vocht in het hoornvlies
uittreedt. Het hoornvlies is nu niet meer transparant maar blauw-wit van kleur. In de
meeste gevallen verdwijnt de troebeling na enkele dagen vanzelf. Eventueel kuunen er
oogdruppels gegeven worden om dit proces te versnellen.
Veretsingen
Allerlei chemicalien kunnen per ongeluk in de ogen terecht komen. Denk
bijvoorbeeld aan accuzuur, (af)wasmiddelen en ongebluste kalk. Het oog kan op die manier
onherstelbaar beschadigd raken! Het oogslijmvlies is rood en gezwollen, het hoornvlies
vertoont een blauw-witte verkleuring en het oog is erg pijnlijk. Snel ingrijpen is van
groot belang! Spoel het oog uit met veel water (desnoods slootwater als niets anders
voorhanden is). De eerste seconden zijn het belangrijkst. Nabehandeling zal moeten
gebeuren door een dierenarts met medicijnen tegen pijn zwelling en onsteking
Vreemde materialen
Glas-, hout- en metaalsplinters, spijkers en vele ander zaken kunnen in een oog
terecht komen en op deze manier beschadigingen veroorzaken
- Beschadiging van de ooglidrand
Hoe klein een wondje aan de ooglidrand soms ook is, het moet altijd gehecht
worden. Na enige tijd gaan de wondranden namelijk door de optredende zwelling erg erg
wijken en zal zodoende geen goede genezing plaatsvinden.
- Beschadigigng van het oogslijmvlies
Beschadigingen van het oogslijmvlies hoeven niet altijd gehecht te worden. Dit
is afhankelijk van de grootte van de wond. Meestal is het wel verstandig om enkele dagen
met antibioticum-houdende oogzalf te behandelen
Verwondingen van het hoornvlies kunnen oppervlakkig, diep en perforerend zijn.
Er kunnen zelfs deeltjes van het ‘vreemde materiaal’ achterblijven in of op het
hoornvlies. Bij een vermoeden van een hoornvlies-beschadiging moet een dierenarts
geraadpleegd worden. Door middel van oogdruppeltjes met kleurstof kan deze de ernst van de
situatie vaststellen. Soms zal aan een dergelijke beschadiging een oogheelkundig
specialist te pas moeten komen.
Tot slot
Al met al kan er op het puin nogal wat gebeuren met de ogen van een reddingshond.
In de meeste gevallen kan door een goede reactie erger voorkomen worden. Water, gezond
verstand en eventueel een tubetje oogzalf zijn hierbij de belangrijkste benodigdheden.
Laat achteraf voor alle zekerheid het getroffen oog door een dierenarts onderzoeken ook
als het wel mee lijkt te vallen. Soms komt er toch iets aan het licht waar overheen
gekeken is en vaak kunnen medicijnen het genezingsproces optimaliseren. |
