© LiSAR

Kritieke periodes en socialisatie. Agressie beinvloedende factoren. Vormen van agressie. Agressie vermijden. Oudere honden. Genen + omgeving = temperament. Behandeling. Vermoed je dat uw hond agressief is? Hoe een honden aanval vermijden.

Voorwoord.
Agressie is de meest ernstige gedragsstoornis waarmee puppy bezitters kunnen geconfronteerd worden. Het fenomeen is meestal te voorkomen wanneer de eigenaar kennis heeft van de groeifasen van de puppy en de invloeden die het agressief gedrag ontwikkelen. De gezondheidsdienst (V.S.) rapporteren jaarlijks dat er meer dan 1 miljoen mensen gebeten werden door honden, maar waarschijnlijk gaat het hier amper om de helft van de gevallen omdat de rest niet werd aangegeven.

Alhoewel een hele boel beten enkel maar kleine verwondingen veroorzaakten lopen de spoedverzorgingskosten per jaar op tot 30 miljoen dollars.  Minstens de helft van de beten zijn toegediend aan kinderen onder de 10 jaar.

Kritieke periodes en socialisatie.
Kennis van de groeifasen bij honden helpt om hun agressie te begrijpen. Vanaf de ouderdom van 3 weken, wanneer de puppies beginnen te zien en te horen, tot 14 weken ouderdom hebben puppies een kritieke nood aan socialisatie.

Het beste tijdstip om een puppy in huis te nemen is wanneer hij 8 tot 10 weken oud is zodat hij prima kan wennen aan zijn nieuwe thuis en tevens het kritieke socialisatie proces bij u kan doormaken. In deze eerste fase moet de puppy zowel door kinderen als volwassenen zachtjes behandeld worden en zeker geen discipline-achtige situaties meemaken.

Rond de ouderdom van 14 weken begint de jeugd tot volwassen wordingsperiode die eindigt wanneer de puppy geslachtsrijp is en zich situeert rond de 14 á 15 maanden. Wanneer de puppy niet gesocialiseerd is bij 14 weken ouderdom bestaat er een ernstige kans dat hij te nimmer mensen of andere honden ten volle zal vertrouwen.

Puppies die gefokt werden in kennels waar er weinig menselijk kontakt was blijven heel vaak mensenschuw, zeker wanneer ze niet verkocht werden voor hun 14 weken ouderdom. Dit komt gewoonlijk tot uiting in stress situaties. (een trainingsles IS stress!)

Afhankelijk van de natuur bereiken honden hun sexuele volwassenheid tussen 6 en 14 maanden. Tijdens deze periode beginnen zij te blaffen naar vreemden, worden ze ook verdedigend en beginnen de mannetjes hun poot op te heffen tijdens het urineren. Introductie bij vreemden (volwassenen, kinderen en andere honden) tijdens deze periode is uiterst belangrijk, zeker wanneer de puppy geen vroege socialisatie heeft gehad.

Agressie beinvloedende factoren.
Genetische- en overervingsfactoren spelen een belangrijke rol in agressie. Geselecteerde fokken zoals Dobermans, Akitas en Rottweilers worden verondersteld van agressiever te zijn dan Golden Retrievers en Labrador Retrievers. Verschillende Terriers werden vroeger speciaal gefokt om klein ongedierte te doden en behouden heden ten dage nog steeds deze killer eigenschap.

Inteelt kan leiden tot een onstabiel temperament en de hormonen werking kan bijdragen tot agressieve tendensen en vals gedrag bij normale reuen, loopse teven of in een valse dracht en teven die kleintjes hebben.

De omgeving kan de agressie ook beinvloeden. Leef omstandigheden, gebrek aan socialisatie, overdreven bestraffingen, aangevallen zijn door een andere hond, overmatige beloningen door de baasjes, geïsoleerd zijn van menselijk contact, te veel gestreeld worden door kinderen of getreiterd worden door situaties (joggers is een gekend fenomeen)

Het is wel duidelijk dat honden geen mensen zijn. Honden hebben, ingeboren, een roedeldrang die hun sociale plaats in die roedel bepaald en die door lichaamstaal gevestigd en gehandhaafd wordt. Sommige honden bezitten een dominantie of alfa status, terwijl anderen een lagere rang of omega status bezitten.

Wanneer een hond nu in een gezin vertoefd, kijkt hij naar mensen als onderdeel van de roedel en zal zijn sociale status trachten in te nemen en te consolideren. Dit gebeurt in beurten door de steeds minder onderdanige van de familie uit te dagen en specifiek de kinderen.

Wanneer een hond dominantie vertoont zoals grollen tijdens het eten naar iemand van het gezin en dit wordt niet onmiddellijk rechtgezet, dan heeft de hond een stukje rangorde gesteld waarop hij verder zal steunen om zijn plaats in het gezin (roedel) te bevestigen. Blijven hiervoor correcties uit, dan zal de hond traag maar zeker aan zijn status verhoging over één of alleman van het gezin werken.

Het subtiele spel voor status verhoging van de hond wordt door velen niet herkend totdat de hond iemand bijt omdat die zijn alfa status niet eerbiedigde.

Het niet onderkennen van dit ingeboren honden gedrag wordt dan gewoonlijk uitgelegd als "valse beest", "bijten zonder reden" en de hond beland in een asiel of wordt afgemaakt. De ware schuldige is de eigenaar die het ontwikkelen van dit agressief gedrag niet heeft begrepen, laat staan zien aankomen.

Vormen van agressie.
Er zijn verschillende vormen van agressie:
Defensieve agressie of agressie ingegeven door angst. Pijn agressie.
Agressie tengevolge van straf. Dominantie agressie. Bezitterigheids agressie. Territorium agressie. Intra sexuele agressie (reu naar reu of teef naar teef). Strooptocht of roof agressie. Ouderlijke agressie. Eénzelfde hond kan verschillende agressie vormen bezitten.

Dominant agressieve honden worden gekenmerkt door zelfverzekering, macho gedrag en spierkracht. Zij staan fors rechtop op de tenen en de oren rechtop naar voren staand. De staart wordt traag zwiepend omhoog gedragen en de nekharen omhoog gezet. Verder staren zij bedreigend terwijl ze diep grollend de lippen optrekken om de tanden te exposeren. Zij zullen hun poten op de schouders leggen van een andere hond, de benen van mensen berijden en kinderen opzij duwen in deuropeningen. Zij eisen aandacht op. Zij vragen om buiten te gaan. Zij vragen extra toewijding, zij zijn bezitterig op hun slaapplaatsen en stoppen met eten wanneer iemand in de geburen komt.

Veelal zullen deze honden naar geen bevelen luisteren, zeker geen onderdanige bevelen zoals "liggen" of "blijf" of "wacht". Reuen heffen hun poot tegen alles en zelfs in huis, ook al is hun blaas leeg. De meest dominante reuen zijn meestal zuivere rasteelten.

Defensief dominante honden zijn meer verschillend in hun gedragingen. Zij vertonen onderdanige lichaamstaal (oren naar achter en soms plat tegen de kop, vermijden rechtstreeks oogkontakt, verlaging van het hoofd en/of lichaam, samengetrokken staart tussen de benen, onderdanig urineren), likken de handen en gaan op de rug liggen om hun buik te tonen. Zij zijn weerbarstig bij behandelingen, haten het dat men aan hun tenen komt, worden niet graag geborsteld en zijn veelal schuw voor vreemde mensenhanden. Dit zijn de angstbijters. Zij bijten wanneer er geen uitweg is en bijten meestal wanneer men van hun wegdraait of weg wandelt.

Agressie vermijden.
De eerste betrachting is, een hond eenvoudig nooit toelaten een dominante status te verwerven over een volwassenen of een kind. Wanneer honden hun sociale status definitief kennen en weten dat het nooit toegelaten is om mensen uit te dagen, zijn zij zeer goede familieleden.

De eerste regel voor het vermijden van problemen is het juiste ras bij de juiste baas te plaatsen. In andere woorden, een Rottweiler of Akita is geen hond voor een deemoedige of zachte baas maar evenmin voor de macho of stoer-doende-mannelijke kerel. Een dalmatiër en een Flat-Coated Retriever passen niet bij huismussen. De Shetland Sheepdog of een Chihuahua houden niet van luidruchtige, onstuimige en ruwe kinderen. Enz... De bulldog zal snel het hecht in handen nemen bij een huismus en een schuchtere puppy heeft extra aandacht nodig in een levendig gezin.

Een pup bij de fokker testen kan helpen. De test dient te bevatten: sociale aantrekking naar u toe, volgzaamheid, standvastigheid, sociale dominantie en fok dominantie.

Zoals reeds gezegd bevat agressie preventie een vroege socialisatie. Puppies dienen omzichtig behandeld te worden voornamelijk tussen de leeftijd van 3 en 4 maanden. Zij moeten geregeld met de handen gevoed worden door de kinderen en volwassenen zonder dat daar grommen of sleuren bij te pas komt. Het moet hun verboden worden om op kinderen of joggers te jagen, op mensen te springen of benen te berijden of te grollen voor wat reden dan ook. Zij mogen nooit deelnemen aan ruw en agressief spel zoals handvechten, worstelen of oorlogsspelletjes. Puppies mogen nooit psychisch gestraft worden voor agressie. In de plaats hiervan moet een beloning achterwege blijven en hem afleiden met iets anders dat voor hem prettig maar niet dominant is.

Wanneer puppies, tijdens het spel, naar kinderen bijten of tegen hen opspringen, zijn het de kinderen die moeten reageren door "af" te roepen, hun armen te kruisen en van de puppy weg te draaien. Puppies spelen graag en wanneer de lol weg wordt genomen wanneer ze te ruw spelen, zullen zij snel kalmer worden in het spel.

Puppy parties, waarop kinderen van verschillende leeftijden zachte spelletjes uitvoeren en een beloning geven voor het goede gedrag van de puppy zijn heilzaam. Ook de kinderen kunnen een beloning ontvangen voor een prima houding tegenover de puppies.

De puppy moet deeluitmaken van de familie (roedel) en moet leren aanvaarden dat de postbode, een reparateur of andere vreemden op bezoek komen. (niet voor wat sommigen nu denken!) Eenmaal dat de puppy alle inentingen heeft gehad dient hij in kontakt te komen met andere niet-agressieve honden opdat hij kan leren dat zowel andere mensen als andere honden ook vriendelijk zijn.

Oudere honden.
Snoepjes kunnen een hulp zijn bij het opleiden van puppies, maar bij het ouder worden dient het geven van een koekje vervangen te worden door het belonen bij goed gedrag met goedkeurende woorden en een milde discipline voor slecht gedrag. Honden moeten alles wat ze van hun bazen krijgen, verdienen. Zo moeten zij zitten voor een beloning of aai, zitten vooraleer de deur uit te gaan, zitten alvorens uit de auto te springen, zitten voor het aandoen van de halsband... Deze constant uitgevoerde oefeningen doen de hond begrijpen dat jij de baas bent.

De hond mag nooit alleen gelaten worden bij kleine kinderen, zeker niet wanneer deze kinderen niet tot uw gezin behoren. Kinderen leer je best de juiste basis bevelen opdat ze toch een minimum van autoriteit aan de dag kunnen leggen. Oefen dit wel eerst in uw bijzijn en toon de hond je goedkeuring.

Honden ontvangen best geen overdadige beloningen of veelvuldige beknuffelingen, zeker niet voor niets gedaan te hebben. Overdadig belonen brengt een hond in de waan van verhoogde sociale status en je stuurt hem hiermee verwarde lichaamstaal.

Castreren of steriliseren lost niet alle agressie problemen op, maar kan wel helpen bij bepaalde agressie zoals de intra-sexuele agressie. Dit moet dan wel gebeuren voor het geslachtsrijp worden, anders heeft het geen effect.

Agressie preventie eist van de baas dat hij iedere confrontatie met de hond wint. Wanneer de hond wint door naar u te grommen bij een oefening of wanneer je hem uit de zetel wilde zetten of wanneer je zijn eten wilde benaderen, dan geef je de hond een duidelijk signaal om door te gaan met het van je over te nemen op de sociale ladder.

Genen + omgeving = temperament.
A.U.B. onthou dit zeer goed, zelfs wanneer je al de rest vergeten bent: eenmaal dat een hond een dominantie status bereikt heeft kan straffen niet meer baten om hem te corrigeren. Je kan de dominante agressie wel terugbrengen naar een onderdanige of verdedigende agressie en de hond zal naar die persoon toe, onderdanigheid tonen uit angst, maar hij zal NOOIT meer betrouwbaar zijn en zeker niet naar anderen toe (ook de familie niet).

Het beste resultaat dat er dan te halen is bestaat enkel in het verminderen van de agressie gevallen en de ernst hiervan. Niets meer. Bij bijtende honden is euthanisie meestal de vriendelijkste vorm van behandeling. Bijtende honden verhuizen dikwijls van baas naar baas, ondergaan verschillende "aanpakken" waarvan in dit geval, de ene al slechter is dan de andere en de hond is een leven beschoren met mensonwaardige bestraffingen en behandelingen. Doe dit dan je hond niet aan. Meestal treft zijn baas de schuld dat het zover is gekomen.

Behandeling.
De behandeling van agressieve honden laat je best over aan mensen met kennis van zaken en ervaring en zeker niet aan brutussen met sadistische methodes die pinkettingen of electroshock halsbanden willen gebruiken of de brute kracht als heilmiddel pretenderen.

Hier is ruggespraak met je dierenarts aan te raden en vooraleer je de hond in de handen van een correctieve trainer of zogezegde honden psycholoog geeft, praat met die man en hoor hem uit wat zijn methodes inhouden.

Een goede behandeling bestaat in het sommeren van alle zaken en situaties die de agressie uitlokken en dan maatregelen nemen dat die punten zich niet verder kunnen ontwikkelen. Voorbeeld: wanneer de hond grolt als je hem uit de zetel wil krijgen, belet hem dan in de eerste plaats om in de zetel te springen.

De eerste reaktie is gewoonlijk om de hond niet meer in kontakt te laten komen met de persoon of personen waartegen de hond de meeste agressie vertoont. Fout, vermits dit de hond aanzet en aanmoedigt om tegen anderen en meer mensen zijn agressiviteit ten toon te spreiden en zijn alfa positie te verstevigen. Daarom moet hij die de meeste problemen heeft met de hond, de voorziener worden van alles wat de hond nodig heeft: eten, water, uitlaten en alle spel. Deze persoon moet dan wel in staat zijn om de hond de basis instrukties aan te leren. (zit, kom, recht, blijf en liggen) Hij zal wel veel help kunnen gebruiken met het "liggen" commando omdat dit de hond in een onderdanige houding plaatst.

Alle andere familieleden moeten de hond totaal negeren. Geen spelen, geen eten, geen snoepje en zelfs geen affectie. De hond moet naar die ene persoon kijken alsof dat de persoon is die hij nodig heeft voor al zijn behoeften.

De hond moet beloond worden voor elk teken van onderdanig gedrag zoals de oren naar achter, geen oogkontakt, gaan liggen, likken of het hoofd naar beneden doen bij het naderen van die persoon. Elke dominantie die de hond dan tolereert moet dan herhaaldelijk gedaan worden terwijl hij hiervoor belonende woorden krijgt en eventueel een snoepje ontvangt. De hond moet alles "verdienen".

Eenmaal dat de hond positief reageert kan er gestart worden met een afleer programma, maar dit kan enkel door een gespecialiseerde trainer gegeven worden. Een afleer programma bestaat in het neutraliseren van het gedrag voortspruitende uit bepaalde stimuli of situaties. Een hond die bijt wanneer zijn poten of achterste aangeraakt wordt, zal eerst opnieuw geleerd worden van te staan op bevel. Dan zal de specialist de kop van de hond in bedwang houden terwijl iemand zijn achterste kort en heel zacht aanraakt en dit totdat de hond niet meer uitvaart. Hiervoor wordt de hond dan flink beloont. Geleidelijk wordt de aanraak frequentie dan opgevoerd waarbij er voor elke aanraking een beloning zal volgen, hoe kort de aanraking zonder bijten ook mogen wezen.

Agressieve honden kunnen onder de juiste omstandigheden behandeld worden, maar hou in gedachten dat, alvorens je met een correctief programma start, de hond nooit meer betrouwbaar zou kunnen zijn met andere mensen of kinderen en dat hij eens uitgedaagd prompt zal bijten.

Honden bezitters moeten zich voorhouden dat het euthanaseren van een bijtende hond geen schande is, maar ze moeten zich toch ernstig afvragen of ze nog wel een andere hond zouden nemen.

Vermoed je dat uw hond agressief is?
Dr. Harvey Graaf (VMD) eigenaar van Seneca Hill Veterinary Hospital in Great Falls, Virginia, geeft volgende symptomen op om vast te stellen of je hond agressie kan ontwikkelen. Geen enkele van deze indicatoren mag verwaarloosd worden omdat ze voorboden kunnen zijn van agressie. Bij vaststelling hiervan, bespreek dit dan met je dierenarts.

• Veelvuldig blaffen (langer dan 4 keer zonder onderbreking)
• Een tendens om te brommen, te grommen of van zich af te bijten voor eten.
• Overdrang in bewaken of bezitten.
• Onbevreesd bij vreemden of nieuwe situaties.
• Zware aanvallen naar andere dieren zoals katten of erfdieren.
• Pogingen om op de benen van mensen te rijden.
• Bitsig bijten bij het borstelen, knuffelen of opheffen.
• Geregeld najagen van bewegende zaken zoals fietsen, auto's, joggers of rolschaatsers.
• Herhaald van huis weglopen of lange tijd zichzelf vrij geven.

Hoe een honden aanval vermijden.

• Vermijd om een privaat terrein te betreden tenzij je uitgenodigd werd.
• Begin nooit te lopen wanneer je geconfronteerd wordt met een getrainde hond. Lopen stimuleert bij de hond het verhogen van de agressie.
• Blijf ter plaatse en toon getemperde dominantie door aan de hond te bevelen: "naar huis". Meestal helpt dit, evenzeer zoals zelfverzekerd "neen" zeggen of "zit" bevelen.
• Vermijd direkt oogkontakt. De hond interpreteert dit als een uitdaging. In de plaats hiervan leg je beter wat nonchalance aan de dag.
• Wanneer de hond zich achterwaarts terugtrekt, doe traagjes hetzelfde maar verlies hem niet uit het oog zonder echter aandacht aan hem te schenken. Komt de hond terug, blijf dan staan en wacht weer tot de hond zich terugtrekt. Nooit bruuske bewegingen!
• Probeer niet weg te vluchten op een fiets. Stop, stijg af en blijf staan met de fiets tussen u en de hond. Het gemis van iets om op te jagen doet de hond snel zijn interesse verliezen.
• Probeer nooit een vreemde loslopende hond te strelen.
• Probeer nooit een hond die slaapt of eet aan te raken.
• Voel je niet vernederd door op een auto te springen, over een hek te klauteren, in een boom te klimmen of om help te roepen indien je door een hond bedreigd bent. Wees ook niet gekleineerd door aan zijn baas te vragen om de hond te verwijderen.
• Vermijd ontmoetingen met getrainde waakhonden. Tracht uit te vissen of er een hond waakt alvorens je een privaat terrein betreed.
• Rapporteer alle verloren honden en incidenten met honden aan de politie.
• Hou je stil en kalm. Gil niet of loop niet weg. Kinderen kunnen best stil blijven staan met beide voeten tegen elkaar, de ellebogen tegen hun borstkas en de handen in de nek (als een boom).
• Beloer de hond om te weten waar hij is, maar maak geen oogkontakt.
• Keer je rug nooit naar een blaffende hond.
• Laat de hond je besnuffelen. In de meeste gevallen zal hij weggaan wanneer hij beseft dat jij geen gevaar bent.
• Spreek tegen de hond met een zachte stem. Je kan proberen met "ga weg", "naar huis", "brave hond" ...
• Wacht tot de hond weggaat en ga dan zachtjes achterwaarts tot je uit het zicht van hem bent.
• Als laatste redmiddel kan je proberen om een voorwerp naar hem toe te werpen.
• Eens aangevallen, voedt de hond met iets anders zoals je jas, fiets, handtas ... Dit kan zijn agressie afleiden naar dit voorwerp.
• Lig je op de grond, krol dan ineen als een bal en gebruik de handen om het hoofd en de nek te beschermen.
• Laat elke hondenbeet onmiddellijk behandelen door een dokter en rapporteer het voorval aan de politie.